Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Elektrik Sözlük

Senkron Generatörler 3.Bölüm

18.06.2018
211
Senkron Generatörler 3.Bölüm

Senkron Makinelerin Çalışma Yöntemleri

Senkron Makinelerin Generatör Olarak Çalıştırılması

Alternatif akımın üretilmesinde kullanılan elektrik makinelerine senkron generatör (alternatör) denir. Diğer bir deyişle mekanik enerjiyi alternatif akım (A.C.) elektrik enerjisine dönüştüren makinelerdir. Elektrik enerjisinin üretimi, iletilmesi ve dağıtılmasında alternatif akımın kullanılması büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Alternatif akımın üretilmesinde generatörler kullanıldığı için senkron generatörlerin (alternatörlerin ) önemi büyüktür.

Dönen Endüvili Senkron Generatörler

Bu tip senkron generatörler, Sabitkutuplar içerisinde döndürülen iletkenlerde Faraday Kanununa göre bir gerilim indüklenir.” prensibiyle çalışır.

 

 

 

Sabit Kutuplar Arasında Dönen İletken A.C Gerilim İndüklenmesi

                                        Sabit Kutuplar Arasında Dönen İletken A.C Gerilim İndüklenmesi

Sabit Kutuplar Arasında Dönen İletken D.C Gerilim İndüklenmesi

                                        Sabit Kutuplar Arasında Dönen İletken D.C Gerilim İndüklenmesi

Duran Endüvili Senkron Generatörler

Bu tip senkron generatörler; “Mekanik enerji ile döndürülen kutuplar etrafında bulunan iletkenlerde Faraday Kanununa göre bir gerilim indüklenir” prensibiyle çalışır. Genellikle büyük güçlü senkron generatörler bu tipte imal edilmektedir.Senkron makinenin kutuplarındaki uyartım bobinleri doğru akım ile beslenir. Bu doğru akım bobinleri bir manyetik alan meydana getirir. Senkron generatörün senkron devir (ns) sayısı ile tahrik edilmesi sonucunda endüvi (rotor) çevresinde bu senkron hız ile döner. Dışardan tahrik sureti ile döndürülen bu döner alan stator
sargısında değişik fazlarda gerilim indükleyecektir. Statorda indüklenen gerilim bilezik ve fırçaya gerek kalmadan direkt dış devreye alınmaktadır.

 

Rotoru Dönen,Statoru Sabit Alternatör

                 Rotoru Dönen,Statoru Sabit Alternatör

Senkron Makinelerin Motor Olarak Çalıştırılması

Senkron makineler motor olarak çalışırken stator sargılarına alternatif akım, rotor sargılarına da doğru akım uygulandığında Lorenz Kanununa göre sabit bir hızla dönerek motor milinden mekanik güç alınır. Doğru akım makineleri hem dinamo hem de motor olarak nasıl çalışıyor ve aralarında yapı bakımından bir fark yoksa alternatörler de senkron motor olarak çalışır. Paralel çalışmakta olan iki alternatörden birisinin milinden uygulanan mekanik enerji kesilirse alternatör bu sefer senkron motor olarak çalışmasına devam eder ve kayıplarını karşılayacak kadar diğer alternatörden güç çeker. Bu durum senkron motor ile alternatör arasında bir yapısal farklılık olmadığını gösterir. Senkron motorlar senkron devirle döner. Motor devir sayısı (N), frekans (f ) ve kutup sayısına (P)
bağlıdır.

 

Senkron Motor Çalışma Prensibi

                                                     Senkron Motor Çalışma Prensibi

Asenkron motorlarda motor milinden hiç bir zaman bu devir sayısı alınamazken senkron motorlarda hız daima döner alanın hızına eşittir. Üzerindeki sargılardan başka ayrıca, rotora sincap kafesi çubukları yerleştirilir. Alternatör olarak çalışmada çıkış geriliminde meydana gelen dalgalanmaları önleyen bu sincap kafesi çubukları, motor olarak çalışmada düzgün bir döndürme momenti oluşturur. Oysa senkron motorlarda iki ayrı akım devresi bulunmaktadır. Stator sargılarına üç fazlı alternatif akım, rotor sargılarına ise fırça ve bilezik düzeniyle doğru akım uygulanır. Bir asenkron motora gerilim uygulandığında motor hemen dönmeye başlar. Senkron motorun dönebilmesi için rotor hızının yardımcı bir düzenekle senkron hız değerine ulaştırılması gerekir. Senkron motorlarda kutup sargılarına uygulanan gerilim doğru gerilim olduğundan, meydana gelen kutuplanma N S N S şeklinde çalışma süresi boyunca değişim göstermeyen bir kutuplanmadır. Stator sargılarına üç fazlı emk uygulandığında döner alan meydana gelecek ve bir an statorda N-S-N-S kutuplanması oluşacaktır. Bu anda kutup sargılarındaki zıt kutuplarla döner alan kutupları birbirini çekecek ve rotor dönmek isteyecektir. Rotor henüz hareket etmeden statordaki kutuplar yer
değiştirerek (frekansa bağlı olarak) kutup sargılarındaki aynı isimli kutuplar karşı karşıya gelecektir. Bu seferde aynı adlı kutuplar birbirini iter’ kuralınca rotor itme ve çekme kuvvetlerinin etkisinde kalacaktır. Rotor ve stator kutupları arasındaki karşılıklı itme ve çekme kuvvetlerinin sonucu bileşke moment sıfır olacak ve rotor dönemeyecektir.
Eğer rotora yardımcı bir sistemle yol vererek rotor hızını senkron hız değerine yakın bir hıza ulaştırırsak rotorun sabit kutupları, döner alanın kutupları ile rahatça kilitlenir. Rotor senkron hızla dönmeye başladıktan sonra rotordaki kısa devreli çubukların dönmeye bir etkisi olur mu? Bu çubuklarda herhangi bir emk indüklenmeyeceğinden rotordaki kısa devreli çubukların dönmeye bir etkisi olmaz. Asenkron motorlar için büyük bir önem taşıyan kaymadan senkron motorlarda söz edilemez. Bu yüzden motor ister boşta ister yükte çalışsın, devir sayısında hiçbir değişiklik olmaz. Senkron motorlar bu özellikleriyle haddehane, gemilerde pervanelerin döndürülmesinde, kağıt ve tekstil makinelerinde, ayrıca elektrik santrallerinde senkron kompansatör olarak kullanılır. Senkron motoru çalıştırabilmek için mutlaka yol verme düzenine sahip olması gerekir. Bunun için çeşitli yol verme sistemleri kullanılır.

 

 

 

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

© 2018 Elektriksozluk.com Tüm hakları saklıdır.