Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Elektrik Sözlük

Motor ve Motor Sürücüler | Arduino Dersleri #11

01.02.2019
36
Motor ve Motor Sürücüler | Arduino Dersleri #11

Hepinize merhabalar…

Bugünkü yazımızda temel 3 motor tipini ve bunların motor sürücülerinden bahsedeceğim. Bugün devre kurmayacak, kod yazmayacağız ama gelecekteki yazılar için bir temel atmış olacağız.

Temel 3 Motor Tipi

DC

DC motorlar basit motorlardır. + ve – pinlerinin önemi yoktur yani tarafsızdır ama hangi tarafa + veya – verdiğinize göre yön değiştirir. Oyuncak motorlar da aslında DC motordur. Robotlarda özellikle teker döndürmede kullanacağız.

DC motorlardaki 2 kavramı da açayım ki kafanız karışmasın.

Redüktörlü ve redüktörsüz olarak tabir edilirler. Redüktörsüz yukarıdaki gibi sadece motor halidir. Redüktörlü ise kendi içinde bir dişli sistemi kurulu olanlardır.

Bu da redüktörlü. Normal redüktörsüz bir motorun ucuna bir dişli sistemi kurulmuş bu 2 parça birleştirilerek tek parça haline getirilmiş.

Bir de fırçalı ve fırçasız olayı var. Bu da motorun iç yapısıyla ilgili. Fırçalılar yukarıda gördüklerinizdir. Genelde bunları kullanılır. Fırçasızlar 3 pinli olup sürülmek için ESC denen özel devreler gerektirir. Fırçasızlar pahalı olup kendileri kadar pahalı bir de ESC modülü istediklerinden maliyetlidirler. Yarış drone’u dışında hemen hemen hobi elektroniğinde hiç kullanılmazlar. Hızları yüzünden dronelarda bazen tercih edilirler.

Servo

Aslında bu da içinde bir DC motor ve dişli sistemi barındırır. Ama bir devreleri de vardır. Sürülmek için Arduino, PIC, Atmel vb. mikrodenetleyici veya mikrodenetleyici platformları gerektirirler. Sürekli dönebilen olmayan versiyonlarında bu geçerlidir. 180 derece bir açıya sahiptirler. Arduino gibi bir şey üzerinden istediğimiz derece konumuna getirebiliriz. İlerleyen günlerde bununla ilgili bir yazı yazacağım. Bunun sürekli dönebilen versiyonları ise basit bir redüktörlü DC motordan neredeyse farksızdır.

Step

Step motorlar yüksek torka ve yavaş bir hıza sahiplerdir. En çok CNC ve 3D yazıcılarda kullanılır. Unipolar ve bipolar olarak ikiye ayrılır. Bipolarların 4 pini vardır ve pin çiftlerine + veya – vererek çalışır. Unipolarlar genelde 5 pinlidir ve biri ortak + uçtur. Buraya + uygulanıp diğer pinlere sırayla – verilerek adım attırılırlar.

Step motorlar adından anlaşılacağı üzere adım atarak çalışırlar. Her motorun 1 adımı farklı bir dereceye denk gelir. Kimi motorda 1 adım 1.8 dereceye, kimisinde 3 dereceye tekabül edebilir. Bunlar adım attırılarak çalışır derken anlamadıysanız şöyle açayım:

Her motorda 1 adım farklı bir dereceye denk gelir. Motoru döndürmek için çok hızlı bir şekilde adım attırmanız gerekir. Mesela Arduino’dan saniyede 500 adım attırarak bunun ucunu döndürebilirsiniz veya ucunun bu derece hassas dönebilmesini kullanarak hassas açı ayarları yaptırabilirsiniz. Yavaş ama yüksek torkludurlar. Çok kullanacağımızı düşünmüyorum.

DC Motor Sürücüler

Size temel üç modelden bahsedeceğim: L293D, L293B, L298N

Motor sürücülerin amacı şudur: Arduino pinlerinin motoru besleyecek kadar akım geçirme kapasitesi yoktur. Bu yüzden bunlar komutları Arduino’dan alırlar ama bu komutlara göre harici bir güç kaynağı(mesela 9V bir pil) üzerinden motorlara güç gönderirler. Güç harici kaynaktan gelir ama top Arduino’nun elindedir. Kontrol ondadır.

L293D/L293B

Bunlar bildiğimiz basit entegrelerdir. L293D normal olarak 600mA’e kadar güç verebilir ama 1 A’e kadar ani akımı destekler. Ama bu sürekli olarak 700mA isteyen bir motoru sürebileceği anlamına gelmez.

L293B ise 1A’ e kadar sürekli, 2A’e kadar ani akım verebilir. Mesela normalde 500mA çeken bir motor ani olarak 1 saniyeliğine 1.5A çekerse bir sıkıntı olmaz. Ama bunu 3-4 saniyeden fazla çekerse entegre yanabilir.

Bunlardan elinizde 1-2 tane L293D mutlaka olsun ve en az 1 tane de L293B’niz olsun. Normal entegrelere göre fiyatları uçuk olduğu için tavsiyem Aliexpress üzerinden satın almanız. Robotistan gibi sitelerde 1 tane alacağınıza aynı fiyata Çin’den 5 tane almanız mümkün. Ama kargosu biraz yavaştır.

Kullanım ve pin dizilimi olarak hiçbir farkları bulunmamaktadır.

L293D entegresi

L298N

Bu da basit bir entegredir ama pinleri breadboard’a geçmez ve ısınmasından dolayı ısıtıcı takılması gerekir. Bu yüzden bunun hazır modülleri de ayrıca satılır. Ben bu modül üzerinden konuşacağım. L298N ise motorlara 2A sürekli ve 3A’e kadar ani akım sağlayabilir.

Bu motor sürücülerin hepsi 2 kanallıdır. Yani 2 DC motoru aynı anda kontrol edebilir. Ayrıca tek başına 1 step motoru da kontrol ettirebilirsiniz.

Bu onun modülleşmiş hali

Bunlar aynı zamanda sadece motor sürücü değillerdir, Arduino’nun akım kapasitesinin yetmediği, fazla güç çeken power LED’ler gibi herhangi bir şeyi kontrol edebilirsiniz. Ama genelde motor için kullanıldığı için motor sürücü olarak anılırlar.

Bugünkü yazımızın sonuna geldik.

Bir sonraki yazıda görüşmek dileğiyle…

Hoşçakalın!

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

© 2018 Elektriksozluk.com Tüm hakları saklıdır.