Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Elektrik Sözlük

Lehim Nasıl Yapılır? Lehimle ilgili Püf Noktalar

28.07.2018
129
Lehim Nasıl Yapılır? Lehimle ilgili Püf Noktalar

Herkese merhabalar…

Bugün elektronik ve elektrik devrelerinde kalıcı bağlantıları sağlayan lehimlemeyle ilgili püf noktaları ve lehimin nasıl yapıldığından bahsedeceğim.

Öncelikle gerekli şeylerden bahsedelim:

Havya(lehim makinesi)

Farklı havya çeşitleri vardır. En çok kullanılan ise kalem havyadır. Kalem havyalar prize takılır. Isı kontrolü yoktur. 30W kalem havya yavaş ısıtır, 40W ve 60W kalem havyalar temel işler için uygundur. Gövdesi tahtadan yapılan tahta havyalardan uzak durun.

İstasyon havyalar ısı ayarlıdır. Ancak günümüzde ısı ayarı olan istasyonsuz kalem havyalar da vardır. Örneğin: Mini TS100, CXG E60W

Sıcak hava tabancaları da sıcak hava üfleyerek lehimi eritirler. Ucundan 300 derece gibi sıcaklıklarda hava üfler.

Gazla çalışan havyalar da var ancak onlar çok kullanılmadığı için bahsetmeyeceğim.

Normal kalem havya

İstasyon havya

Lehim teli

Bunları seçerken bakacağınız kriterler şunlardır:

Kalite, alaşım, pasta oranı, kalınlık

Kalite olarak Soldex, Kurtel, Feray, Kester, Stannol markalarını tercih edebilirsiniz. Soldex, Kurtel ve Feray Türk malıdır. Onları tercih edebilirsiniz. Pinax’tan ise kesinlikle uzak durun. Ucuz olacaktır, ancak kalitesizdir.

Alaşım temel olarak kalay/kurşun karışımından oluşur. En çok kullanılanı 60/40’tır. Bu da 60% kalay, 40% kurşun anlamına gelir. Sn60 Pb40 olarak da tabir edilir. Kurşun ne kadar fazlaysa lehim o kadar yüksek sıcaklıkta erir. Size 60/40, 63/37 alaşımları tavsiye ederim. 63/37 daha iyidir. Kurşunsuz teller de vardır. Onlar da 99,7% kalay ve 0,3% bakır/gümüş ile yapılır. Fiyatı pahalıdır.

Pasta oranı genelde 2%-3% arasındadır. Kendi içinde pasta bulunduran lehim telleri daha rahattır. Bunu kafaya takmayın, 2%-3% arası pasta oranı sizin işinizi görecektir.

Kalınlık olarak ülkemizde 0.75mm yaygındır. Çok ince olmayan ince işlerde ve genel işlerde kullanabilirsiniz. 1mm, 1.2mm, 0.5mm de yeri geldiğinde işe yarar. 0.5mm ince işleri, 1.2mm ise kalın işleri yapmak için uygundur. Kalınlık arttıkça erime sıcaklığının da bir nebze arttığını hatırlatmak isterim.

Örnek bir lehim teli

Lehim Pastası

Kaliteli bir pasta, size lehim yaparken fayda sağlar. Lehim telinin içindeki pasta yetmediğinde kullanırsınız. Lehimin daha sağlam olmasını ve yüzeye daha rahat yayılmasını sağlar. Ancak havyaya değdiğinde garip kokulu bir duman çıkarır ve lehim pastası lehim sonrasında kenarlarda biraz leke bırakır. Bunları izopropil alkol ile temizleyebilirsiniz. Ayrıca sıvı olan, su kıvamındaki pastalara flux denir. No Clean denen fluxlar leke bırakmaz. İzopropil alkolle temizleme ihtiyacı hissetmezsiniz. Ben size normal pastaları öneririm. Felder Lötfett, Amasan Lötfett, Soldex lehim pastalarını tercih edebilirsiniz.

Amasan Lötfett Lehim Pastası

Örnek bir no clean flux

Lehim Pompası

Lehimi temizlemeye yarar. Yanlışlıkla çok lehim koyduğunuz yerleri veya soğuk lehim tutan yerleri temizleyebilirsiniz. Havya ucunu lehim tutan yere değdirerek lehimi eritirsiniz. Sonra lehim pompasının tepesindeki şeyi aşağı iterek kurarsınız. Lehim pompasının ucunu lehimin “dibine kadar” yaklaştırır, yuvarlak butona basarsınız. Böylece lehimi “hüp” diye içine çeker. Arada bir içini açıp içinde biriken lehimleri temizleyin. Ortalama 5₺’ye alabilirsiniz.

Örnek bir lehim pompası

Şimdi lehimi nasıl yapacağınıza geçelim.

  1. Havyayı fişe takın ve ısınmasını bekleyin Yaklaşık 1 dk. içinde çoktan ısınmış olur. Elinizi havya ucuna yani metal bölümüne değdirmeyin, 300 derece gibi yüksek sıcaklıklara çıkacaktır. Sadece plastik gövdesinden tutun. Isı ayarlı veya istasyon kullanıyorsanız sıcaklığı ayarlayın.
  2. Eğer havyanızı ilk kez çalıştırdıysanız veya ucuna yeni bir uç taktıysanız ucuna lehim teli verin. ucunun her tarafını iyice lehim teliyle kaplayın. Havyayı kaçıncı kullanımınız olursa olsun sık sık ucunu temizleyin. Bunun için hafiften ıslattığınız bir havya ucu temizleme süngerine sürün veya bir bulaşık teline sokup çıkarın.
  3. Lehim pastası sürecekseniz sürün. Eğer biraz geniş bir nokta lehimliyorsanız tabi. Lehim yapmak istediğiniz noktaya havya ucunu değdirin. 1sn. kadar lehim yapacağınız noktayı ısıtın.
  4. Lehim telini havya ve lehim yapacağınız noktanın kesiştiği noktaya verin. Dumanlara hazır olun.
  5. Lehimin yayılması için 1sn. kadar bekleyin ve çabucak havyanın ucunu çekin.

Bu gifte basitçe gösteriyor.

İki kabloyu uç uca lehimlemek için de iş basit. İki kabloyu birbirine tutturun. Lehim pastasını sürün. Havyayı değdirin, lehimi değdirin, çekin.

İlk lehim tecrübelerinizse biraz kötü yapmış olabilirsiniz. “Lehim nasıl yapılır?” videolarını izleyin, pratik yapın! Zamanla lehiminizi geliştireceksiniz ve daha sağlam, daha parlak görünümlü lehimler yapacaksınız.

Sakın benim de acemiyken yaptığım gibi havyanın ucuna lehimi verip, benim tabirimle “ekmeğe nutella sürer gibi” sürmeyin. 🙂

Bugünlük benden bu kadar, sonraki yazılarda görüşmek dileğiyle…

Görüşürüz!

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 3 YORUM
  1. Jale Yavuz dedi ki:

    Lise’de ki dersim için çok faydalı oldu.

    1. elektriksozluk dedi ki:

      İşinize yaramasına sevindim.

  2. ONALTIKIRKALTI@gmail.com dedi ki:

    Bu değerli bilgiler için çok teşekkür ediyorum. Hem anlatım hem fayda açısından 4/4lük olmuş.

© 2018 Elektriksozluk.com Tüm hakları saklıdır.