Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Elektrik Sözlük

Gerilim Trafosu Nedir ? Gerilim Transformatörü Nedir ?

07.06.2018
334
Gerilim Trafosu Nedir ? Gerilim Transformatörü Nedir ?

Bağlı oldukları devredeki primer gerilimi istenen oranda küçülterek bu gerilimle sekonder terminallerine bağlı aletleri besleyen ve onları yüksek gerilimden izole eden özel trafolara, gerilim transformatörleri denir. Gerilim trafoları; “primer” dediğimiz esas devre gerilimini, manyetik bir kuplaj ile (genellikle) küçülterek “sekonder” dediğimiz ikinci devreye aktarır ve bu devreye bağlı cihazların gerilime duyarlı elemanlarının enerjilenmesini sağlarlar. Örneğin, voltmetrelere, sayaç ve watmetrelerin gerilim devreleri vb. Bunun sonucunda; cihazların büyük gerilimler ile zorlanması önlenmiş olur.

Gerilim Trasnformatörlerinin şema ile gösterilmesi

YAPISI

Gerilim transformatörünün primer sargıları, akım transformatörünün primer sargılarının tersine, çok sarımlı ince tellerden oluşmuştur. Sekonder sargı ise, nominal yükte kaybın çok az olmasını temin edecek kalınlıkta tel ile sarılmıştır. Sarım sayısı primer sargıya göre dönüştürme oranı kadar azdır. Manyetik nüve kesiti gerilim transformatörünün yükü ile orantılıdır. Gerilim transformatörleri faz-toprak, faz-faz arası yapılırlar.

gerilim trafosunun yapısı

Bir gerilim transformatörü şu kısımlardan meydana gelir;

  • Primer sargı
  • Sekonder sargı
  • Manyetik nüve
  • İzolatör ve yağ kabı

İzolatör ve yağ kapları, yüksek gerilimde kullanılan gerilim transformatörlerinde bulunur. Ayrıca faz-faz arası gerilim transformatörlerinde çift izolatör bulunur.

Kullanım Amaçları
  • Ölçü aletlerini ve koruma rölelerini primer geriliminden izole ederek güvenli çalışmaya imkan sağlar.
  • Değişik primer değerlerine karşılık standart sekonder değerler elde edilir.
  • Ölçü transformatörlerinin kullanılması ölçü aletlerinin ve rölelerin küçük boyutlu imal edilmesine imkan verir.
  • Büyük gerilimleri ölçmede daha ekonomik bir çözümdür.
ÖZELLİKLERİ
  • Yüksek gerilimi belli bir oranda düşüren, ölçü trafosu dur.
  • Sekonder çıkışları, açık devre gibi çalışırlar.
  • Bağlantısı yapılırken polaritesine dikkat edilmelidir.
  • Primer devresinden geçen gerilimi, dönüştürme oranına göre sekonder devreye aktarır.
  • Primer sargıları ince ve çok sarımlıdır.
  • Sekonder sargıları ise kalın telli ve az sarımlıdır.
  • Gerilim transformatörlerinin primer ve sekonder sargılarının giriş ve çıkış uçları değişik harflerle ifade edilir.
Primer Sargı Giriş Ucu  Çıkış Ucu  Sekonder Sargı Giriş Ucu Çıkış Ucu 
Alma Normu K L k 1
Amerikan Normu H1 H2 X1 X2
TSE P1 P2 S1 S2
  • Gerilim transformatörlerinin bazı ölçü aletleri ile bağlantısında polaritesi önemlidir.
  • Aynı gerilim transformatörü ile birkaç ölçü aleti kullanılabilir.
  • Gerilim transformatörlerinin ölçme hassasiyetlerine göre sınıfları: 0,1 – 0,2 -0,5 – 1 ve 3 olmak üzere sınıflandırılır.
  • Koruma devrelerinde 3 sınıfı, sayaçlarda 0,2 – 0,5 sınıfı, ölçü aletlerinde 1 sınıfı gerilim transformatörleri kullanılır.
  • Gerilim transformatörlerinin sekonder uçlarından birine, sekonderde meydana gelecek bir kısa devreyi önlemek için sigorta konmalıdır.
  • Gerilim transformatörleri nominal akımlarının %20 fazlasına kadar yüklenebilir.
Faz-Toprak Gerilim Transformatörü

Bu tip gerilim transformatörleri tek izolatörlü (buşing) gerilim trafolarıdır. Primer sargının çıkış ucu (polarite olmayan ucu) doğrudan toprağa bağlanır. Primer sargının giriş ucu (polarite uç) şebekenin faz iletkenine bağlanır.

faz-toprak arası gerilim trafosu

Faz-Faz Gerilim Transformatörü

Faz-faz arası gerilim transformatörleri şebekede iki faz arasına bağlanan gerilim trafolarıdır. İki faz arasına bağlanacağı için bu tip gerilim transformatörlerinde iki tane izolatör bulunur. Primer sargı uçları iki izolatör ile dışarıya çıkartılmıştır. Bu tip gerilim transformatörleri genellikle dengeli yük çeken orta gerilim şebekelerinde, üç adet faz-toprak arası gerilim transformatörü kullanmak yerine iki adet faz-faz arası gerilim transformatörü kullanarak gerilim belli bir oranda düşürülür. Bu transformatörler şekil olarak ‘V’ harfine benzediklerinden dolayı V tipi gerilim transformatörü de denir.

faz-faz arası gerilim trafosu

Gerilim Transformatörü Etiket Değerleri
  • Çalışma sınıfı, gerilim transformatörlerinin hassasiyetlerini belirler, ölçme için 0,1-0,2-0,5-1-3-5, koruma için 5P-10P grupları kullanılır.
  • Gerilim dönüştürme oranı, primer geriliminin sekonder gerilimine oranına denir. Transformatör etiketlerinde 1500/100V, 1000/120V gibi belirtilir.
  • Sargı oranı, “ns” primer ve sekonder sargıların birbirine oranına denir. İdeal bir transformatöründa sargı oranı ile dönüştürme oranı birbirine eşittir.
  • Anma yalıtma seviyesi (deney gerilimi) kV, gerilim transformatörünün elektrik zorlanmalarına karşı hasara uğramadan dayanabileceği gerilim.
  • Çalışma frekansı “Hz”.
  • Primer anma gerilimi ( nominal primer gerilimi) ”Up”, transformatörün çalışma gerilimidir. Genellikle 0,3-6,3-10,5-15-30-34,5-60-66-154-380 kV değerleridir.
  • Sekonder anma gerilimi, ( nominal sekonder gerilimi) ”Us”, primer tarafına nominal gerilim uygulandığında sekonderden alınacak gerilimdir. Faz-faz arası gerilim transformatörlerinde 100-110-115-120 Volt, faz-toprak gerilim transformatörlerinde ise bu değerlerin √3’e bölümüdür.(100/√3 gibi).
  • Gücü VA, (3,5 VA gibi ).
  • Kullanım yeri ( dahili, harici ).

Bir gerilim transformatörü siparişi verilirken gerekli olan bilgiler

  • Nominal gerilimi
  • Dönüştürme oranı
  • Gücü
  • Tipi
  • Aşırı gerilim kat sayısı

Kombine (Akım ve Gerilim Transformatörü Birlikte) Ölçü Transformatörünün Tanımı ve Yapısı

Aynı yere monte edilmiş akım ve gerilim transformatörlerine kombine ölçü transformatörleri denir. Ancak bunların yalıtma sorunları oldukça zordur. Son zamanlarda SF6 gazı ile yalıtılmış şalt kazanları içerisinde, daha küçük yer işgal ettiği ve yalıtım sorunu SF6 gazı ile sağlandığı için kullanılmaktadır.kombine akım,gerilim trafosu

Kaynak : MEGEP

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

© 2018 Elektriksozluk.com Tüm hakları saklıdır.