Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Elektrik Sözlük

Alternatörlerin Uyartılması

20.06.2018
217
Alternatörlerin Uyartılması

Şebekeleri besleyen alternatörlerin yükleri günün her saatinde aynı değildir. Oysa alternatörlerin yüklü çalışma durumlarında (özellikle indüktif yükte) uç gerilimlerinde düşmeler olurken üzerindeki yükü kalkan (boş çalışan) alternatörün uç geriliminde yükselmeler olur. Ancak elektrik şebekelerinde yüke göre değişken bir gerilim değil sabit bir gerilim arzu edilir. Bu da değişik yük durumlarına göre alternatörlerin uç gerilimlerini ayarlamakla sağlanır. Bilindiği gibi alternatörlerde gerilim

  • Devir sayısı
  • Kutuplardaki manyetik akı gibi değişkenlere bağlıdır.

Devir sayısının değişmesi aynı zamanda (F=P.n/120) frekansı da değiştireceğinden gerilim ayarı için kutuplardaki manyetik akının ( Φ) değiştirilmesi gerekir. Bunun için de uyartım akımını değiştirmek yeterlidir.

Alternatörün uyartımı doğru akımla yapılır.

  1. Serbest Uyartım
  2. Özel Uyartım
  3. Kendi Kendine Uyartım olmak üzere üç çeşittir.

Serbest Uyartım

Uyartım makinesi, ana makineden tamamen ayrıdır. Arada yalnız elektrikî bir bağlantı vardır. Serbest uyartımda enerji bir akümülatör bataryasından veya doğru akım dinamosundan sağlanır. Bu enerjiyle santralde bulunan diğer makinelerde uyartılabilir.

 

Serbest Uyartım Prensip Şeması

                                                    Serbest Uyartım Prensip Şeması

Özel Uyartım

Bu sistemde senkron makinenin miline bir uyartım dinamosu yerleştirilmiştir. Böylece gerekli uyartım akımı sağlanır. Uyartım akımı sağlayan dinamonun gücü, senkron makinenin gücünün en çok % 5 i kadardır. Örneğin 250 kVA lık bir alternatör için 10-12,5 kW uyartım dinamosu yeterlidir. Bazı alternatörlerde iyi bir gerilim ayarı ve
kararlı çalışma için çift dinamo kullanılır.

 

Özel Uyartım Prensip Şeması

                                                                         Özel Uyartım Prensip Şeması

Kendi Kendine Uyartım

Son zamanlarda senkron makinelerde kendi kendine uyartım çok kullanılmaya başlanmıştır. Bunlarda aynen kendi kendine uyartımlı dinamolarda olduğu gibi alternatörün artık manyetik alanından yararlanılır. Alternatörün
ürettiği alternatif gerilim, doğrultmaçlar aracılığı ile doğrultulur ve kutuplar uyartılır.

Uyartım Prensip Şeması

                                                                  Uyartım Prensip Şeması

Uyartım dinamosunun alternatör miline akuple edilmiş olmasının başlıca nedeni, gerekli uyarma gücünün sürekli el altında bulunması içindir. Örneğin; şebekedeki bir kısa devrede alternatör çıkış gerilimi kuvvetle düşer. Gerilimin normal değerine çıkarılması için dinamo tarafından alternatörün kutuplarına büyük bir doğru akım gücünün verilmesi gerekir.

Devir Regülatörü

Aktif yük değişmeleri alternatörün devir sayısının değişmesine neden olur. Ancak devir sayısı, devir regülatörleri yardımı ile kararlı bir şekilde tutularak gerilimin frekansında meydana gelebilecek değişmeler önlenir. Bu regülatörler, alternatörlerin yüküne göre mekanik enerjiyi azaltıp çoğaltarak frekansı sabit tutabilir.

 

Unutulmamalıdır ki elektriğin kaliteli olması demek frekansın düzgün olması demektir.

 

 

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
  1. İsimsiz dedi ki:

    Peki ya Uyartım hiç olmaz ve anma devir sayısında generatör döndürülürse uçlarında gerilim bulunur mu ?

    1. elektriksozluk dedi ki:

      İllaki olur ancak detayı hakkında benimde bir bilgim yok. Daha öncede böyle bir olayla karşılaşmadım.

© 2018 Elektriksozluk.com Tüm hakları saklıdır.